Zasady funkcjonowania Białowieskiego Parku Narodowego powiększonego na cały obszar polskiej części Puszczy Białowieskiej (PROJEKT)

Białowieża, czerwiec 2000 r.

Wprowadzenie

W niniejszym dokumencie zaproponowano wizję funkcjonowania Białowieskiego Parku Narodowego po jego powiększeniu na obszar całej polskiej części Puszczy Białowieskiej. Celem powołania parku jest przywrócenie integralności zarządzania i skuteczniejszej ochrony PB, a także jej szerokie udostępnienie społeczności lokalnej oraz rozwój edukacji i turystyki. Wypracowane zasady mają zapewnić trwałą ochronę Puszczy Białowieskiej na przyszłe stulecia, a także uczynić BPN ważnym czynnikiem aktywizacji gospodarczej, kulturalnej i społecznej powiatu hajnowskiego.
Poniższy dokument został przygotowany w celu ułatwienia startu i prawidłowego funkcjonowania tworzonego parku w okresie przejściowym, od momentu jego powiększenia do czasu wejścia w życie Planu Ochrony BPN, czyli w okresie ok. 5 lat. Będzie to miało podstawowe znaczenie dla ciągłości ekonomicznego funkcjonowania powiatu hajnowskiego oraz szybkiego wzrostu akceptacji powiększonego parku przez mieszkańców regionu, a w konsekwencji trwałości całego parku. Dokument ten wskazuje także kierunki rozwoju parku narodowego w dłuższej perspektywie czasowej oraz powinien być uwzględniony przy opracowywaniu Planu Ochrony, statutu i regulaminu poszerzonego parku.
Wyrażamy również nadzieję, że poniższe opracowanie okaże się pomocne w staraniach lokalnych samorządów na rzecz ekonomicznego i kulturowego rozwoju regionu, a szczególnie w pozyskiwaniu przez nie dodatkowych środków finansowych.
Wizja parku narodowego przedstawiona w niniejszym dokumencie, nawiązująca zarówno do wielowiekowej tradycji ochrony Puszczy Białowieskiej, jak i do najlepszych rozwiązań stosowanych na świecie, mogłaby być wzorcem dla innych istniejących i projektowanych parków narodowych.
Przygotowując dokument, uwzględniono postulaty i uwagi zgłaszane przez przedstawicieli lokalnych samorządów oraz brano pod uwagę uwarunkowania wstępne (wersja z dn. 22 V 2000 r.), określone w wyniku procesu negocjacji prowadzonych w ramach realizowanego Polsko-Duńskiego Projektu "Puszcza Białowieska" (COWI). Prace nad projektem "Zasad..." zyskały poparcie Głównego Konserwatora Przyrody, Koalicji Na Rzecz Ochrony Puszczy Białowieskiej i Światowego Funduszu Na Rzecz Dzikiej Przyrody (WWF).

Dokument ten został opracowany społecznie przez zespół powołany przez Radę Naukową BPN, w składzie:

Doc. dr hab. Jerzy M. Gutowski (Instytut Badawczy Leśnictwa oraz Rada Naukowa BPN),
Doc. dr hab. Włodzimierz Jędrzejewski (Zakład Badania Ssaków PAN),
Dr inż. Andrzej Bobiec (Towarzystwo Ochrony Puszczy Białowieskiej),
Prof. dr hab. Janusz B. Faliński (Białowieska Stacja Geobotaniczna UW oraz RN BPN),
Dr inż. Czesław Okołów (Białowieski Park Narodowy),
Mgr inż. Józef Popiel (Białowieski Park Narodowy),
Doc. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska (Zakład Badania Ssaków PAN oraz RN BPN),
Dr hab. Bogdan Brzeziecki (Wydział Leśny SGGW oraz RN BPN),
Dr inż. Adolf Korczyk (Instytut Badawczy Leśnictwa oraz RN BPN).

Spis treści:

1. Ogólna koncepcja ochrony

2. Zasady prowadzenia prac renaturalizacyjnych i innych prac z zakresu ochrony
czynnej drzewostanów oraz możliwości pozyskania drewna

3. Ochrona szczególnych obiektów przyrodniczych i kulturowych

4. Ochrona gleby, wód i powietrza

5. Ochrona zwierząt kręgowych

6. Udostępnienie parku dla ludności oraz rozwój i organizacja turystyki

7. Edukacja przyrodnicza

8. Rozwój badań naukowych

9. Podział administracyjny, struktura oraz wielkość zatrudnienia i finansowania parku

10. Krajowe i międzynarodowe znaczenie powiększonego parku i jego rola wśród
parków narodowych Europy

11. Znaczenie powiększonego parku dla ekonomicznego rozwoju regionu oraz
współpraca z lokalnymi samorządami i Państwowym Parkiem Narodowym
Biełowieżskaja Puszcza na Białorusi

12. Oczekiwane działania Rządu RP i władz ustawodawczych wspierające
funkcjonowanie parku oraz restrukturyzację i rozwój regionu

Podziękowania

Bibliografia

Dodatek I.
Wskazane inwestycje i zadania na terenie powiększonego Białowieskiego
Parku Narodowego

Dodatek II.
Proponowane inwestycje władz samorządowych na terenie powiatu hajnowskiego,
istotne dla prawidłowego funkcjonowania i rozwoju powiększonego BPN

Dodatek III.
Szacowane roczne koszty funkcjonowania powiększonego BPN

Dodatek IV.
Propozycja najważniejszych szlaków turystycznych Puszczy Białowieskiej